Hemen hemen herkesin geceleri farkında olmadan maruz kaldığı küçücük bir sokak lambası veya gece lambası ışığı, organların çalışma düzenini sessizce altüst ettiği kanıtlandı. Bilim dünyasında büyük ses getiren kapsamlı bir araştırma, uyku sırasında odaya sızan zayıf ışıkların doğrudan kalp sağlığını tehdit ettiğini saptadı. Tulane Üniversitesi bünyesinde yürütülen ve European Heart Journal dergisinde yayımlanan çalışma, gece aydınlığının kalbin anatomik formunu ve kas yapısını bozduğunu ortaya koydu.
KALBİN YAPISINI DEĞİŞTİRİYOR
Araştırmacılar, Birleşik Krallık merkezli dev sağlık arşivi UK Biobank veri tabanında yer alan ve başlangıçta hiçbir kardiyovasküler sorunu bulunmayan 11 bin 71 katılımcının verilerini inceledi. Ortalama yaşı 61 olan katılımcılara tam 1 hafta boyunca bilek sensörleri takılarak gece uykusunda maruz kaldıkları ortam ışığı ölçüldü. Işık takibinden yaklaşık 3 yıl sonra çekilen yüksek çözünürlüklü kardiyak MR görüntüleri, zifiri karanlıkta uyuyanlar ile ışığa maruz kalanlar arasındaki korkutan farkı gösterdi.
Kapı altından sızan zayıf bir hüzmeye veya dolunay parlaklığına denk gelen 3 lüks eşik değerinin üzerindeki aydınlığa maruz kalmanın kalp odacıklarını doğrudan etkilediği belirlendi. İncelenen görüntülerde, gece ışık altında uyuyan bireylerin kalbindeki sol karıncık duvarında yüzde 1,5 kalınlaşma saptandı. Ayrıca aynı bölgedeki kas kütlesinde yüzde 2,4 artış görülürken, organın kasılma ve kan pompalama kapasitesinde ise yüzde 1,9 düşüş tespit edildi.
“TÜRÜNÜN İLK ÖRNEĞİ OLAN BİR ÇALIŞMA”
Bilimsel çalışmanın başında bulunan Tulane Üniversitesi araştırmacısı Prof. Lu Qi, ortaya çıkan sonuçların tıp literatüründe yeni bir sayfa açtığını vurguladı.
“Bu, türünün ilk örneği olan bir çalışmadır. Gece boyunca daha yüksek düzeyde ışığa maruz kalmanın kalpteki yeniden yapılanmayla (kardiyak remodeling) bağlantılı olduğunu göstermektedir.”
Uzmanlar, vücudun dinlenme evresindeyken bile ışığa son derece duyarlı olan biyolojik saatinin gece aydınlığıyla sekteye uğradığını aktarıyor. Önceki yıllarda yapılan deneyler de bu biyolojik mekanizmanın damar ve kalp sağlığı üzerindeki baskısını doğrulamıştı.
Nitekim JAMA Network Open dergisinde 2025 yılında yayımlanan ve 89 bin yetişkini kapsayan geniş ölçekli bir çalışma, aydınlık gecelerin kardiyovasküler hastalık riskini tırmandırdığını ortaya koymuştu. Benzer şekilde 2022 yılında PNAS dergisinde yer alan bir laboratuvar deneyi ise kısık ışık altında geçen tek bir uykunun dahi kalp atış hızını artırdığını belgelemişti.
ELEKTRONİK CİHAZ IŞIKLARI BİLE KAPATILMALI
Son araştırma sadece uzun vadeli genel hastalık ihtimalini değil, doğrudan MR teknolojisiyle organın ventrikül ve kulakçık yapısındaki fiziksel deformasyonu göstermesiyle büyük bir değer taşıyor. Uzmanlar, sensörlerin bir hafta takılmış olması ve ışık kaynağının net ayrıştırılamaması nedeniyle doğrudan mutlak neden-sonuç hükmü vermekten kaçınsa da verilerin biyolojik ritim bozulmasıyla örtüştüğünü hatırlatıyor.
Kardiyoloji uzmanları, kalp kasında oluşabilecek bu gizli yıpranmayı engellemek için yatak odalarının mutlak surette karartılmasını tavsiye ediyor. Sokaktan sızan aydınlığa karşı kalın karartma perdelerinin veya panjurların kapatılması, odadaki modem, şarj aleti veya bekleme modundaki televizyonların gösterge lambalarının gizlenmesi isteniyor. Gece su içmek veya tuvalete gitmek amacıyla uyanıldığında ise tavan lambaları yerine yalnızca yere yönlendirilmiş loş ışıkların kullanılması öneriliyor.
